حسین شهیدی که سال‌های زیادی از عمر کاری خود را در قلب تپنده تولید کاشی‌های حرم سپری کرده، نگاهی متفاوت به این صنعت دارد؛ نگاهی که در آن، فرمولاسیون و دما، تنها مقدمه‌ای برای خلقِ ارادت است. در ادامه، گفت‌وگویی صمیمانه با این خادمِ هنرمند را می‌خوانید.
آقای شهیدی، ۲۴ سال زندگی در کنار کوره و حرارت، شما را به چه شناختی از این حرفه رسانده است؟
این ۲۴ سال، برای من چیزی فراتر از یک شغل اداری یا کارگری ساده بوده است. از همان روزهای نخست که وارد کارخانه شدم تا امروز، اینجا را فضایی سرشار از تجربه، مداومت و مهم‌تر از همه، تعهدِ قلبی دیده‌ام. کارکردن در آرایه‌های معماری رضوی، هم‌نشینی با میراث است. وقتی با مواد اولیه کار می‌کنید و می‌دانید قرار است این خشت‌ها کجا و برای چه مقصدی نصب شوند، دیگر بحثِ تولیدِ صرف مطرح نیست؛ اولویت نخست ما حفظِ بالاترین استانداردِ کیفی برای ساحت مقدس رضوی است که این خود، انگیزه‌ای تمام‌نشدنی، به ما می‌دهد.
بخش آزمایشگاه کارخانه، چه نقشی در حفظ هویت تاریخی حرم مطهر دارد؟
این بخش برای من، فقط یک واحد صنعتی نیست، بلکه سنگرِ حفظِ میراثِ معماری رضوی است. وقتی کاشی‌های چندصدساله صحن‌های کهن برای مرمت به دست ما می‌رسد، ما با یک معما روبه‌رو هستیم؛ باید با مهندسی معکوس، همان روحِ خفته در خاک و لعابِ گذشتگان را دوباره زنده کنیم. این کار، روزها و ماه‌ها تحقیقِ صبورانه می‌طلبد تا بتوانیم با کوره‌های مدرن، همان بافت و عمقِ رنگی را خلق کنیم که هنرمندانِ قرون گذشته آفریده‌اند. رسیدن به این تطابق، وقتی کاشیِ تازه تولید شده کنار قطعه‌ی تاریخی قرار می‌گیرد و هیچ تفاوتی دیده نمی‌شود، برای من حسی فراتر از یک موفقیتِ فنی است؛ این یعنی پیوند با تاریخ و هنرِ این آستان.
از حس‌وحال خودتان وقتی در حرم مطهر حضور دارید و کاشی‌های تولیدی خودتان را می‌بینید، بگویید.
این شیرین‌ترین بخشِ ماجراست. وقتی به همراه خانواده به زیارت می‌رویم و چشممان به رواق‌ها و صحن‌ها می‌افتد، بی‌اختیار به آن کاشی‌ها خیره می‌شویم. در آن لحظات، خستگیِ سال‌ها کار، شیفت‌های طولانی و حرارتِ کوره‌ها از تنم به در می‌رود. با افتخار به خانواده‌ام نشان می‌دهم که این خطوط، رنگ‌ها و خشت‌ها، ثمره اخلاصِ همکاران ماست. خادمی در این لباس، توفیقی است که برای من و همکارانم، ارزشمندترین دستاوردِ این ۲۴ سال، بوده است.
به‌عنوان کسی که سال‌ها با این هنر مأنوس بوده، به نظر شما چه چیزی به یک کاشی، روح می‌بخشد؟
کاشیِ حرم، زنده است؛ چون دست‌ساز است و با نیتِ خدمت تولید می‌شود. ما در کارخانه، اصالتِ سنتی را حفظ کرده‌ایم. اگرچه از تکنولوژی و کوره‌های پیشرفته برای بالابردنِ ظرفیت استفاده می‌کنیم، اما روحِ کار هنوز همان ظرافتِ هنرمندانه‌ای است که در معماری سنتی ما وجود داشته. کاشی مرغوب، کاشی‌ای است که پیوندی ناگسستنی با بدنه داشته باشد و در برابر گذر زمان و هوازدگی، رنگ نبازد؛ درست مثلِ پیوندی که ما، با این بارگاه ملکوتی داریم.
سخت‌ترین بخش این ۲۴ سال برای شما چه بوده است؟
فرایند تولید، به‌ویژه در بخش لعاب و کوره، بسیار حساس است. خیره‌شدن به دهانه داغ کوره و پایشِ دقیقِ ذوبِ مواد در دمای ۱۴۰۰ درجه، تمرکز بدنی و روحیِ سنگینی می‌طلبد. اما همین سختی‌هاست که وقتی به خروجیِ کار در حرم مطهر نگاه می‌کنید، به شیرینی تبدیل می‌شود. ما در این سال‌ها یاد گرفته‌ایم که «صبر» و «دقت» در کارخانه، همان چیزی است که در صحن‌ها «آرامش» برای زائر، ایجاد می‌کند.
نظر شما